Linux Ubuntu Swap Alanı Ekleme ve Yönetimi

• Linux sunucularda performans optimizasyonunun en kritik adımlarından biri Swap (Takas) alanı yönetimidir. Özellikle RAM miktarının kısıtlı olduğu VDS veya VPS sunucularda sistemin kararlılığını sağlamak ve "Out of Memory" (OOM) hatalarının önüne geçmek için Swap alanı hayati önem taşır.

SWAP Alanı Nedir?

• Swap alanı, fiziksel RAM belleğin tamamen dolduğu durumlarda, işletim sisteminin sabit disk üzerindeki bir bölümü "sanal bellek" olarak kullanmasına olanak tanıyan bir teknolojidir.
  
  Veri akışının yoğun olduğu anlarda aktif olmayan veriler RAM'den Swap alanına taşınır, böylece aktif işlemler için RAM üzerinde yer açılır. Ancak unutulmamalıdır ki, disk okuma/yazma hızları RAM hızına göre çok daha düşüktür; bu nedenle Swap bir performans artırıcıdan ziyade, bir sistem sigortası olarak görülmelidir.

Kurulum Öncesi Hazırlık ve Kontrol

• İşlemlere başlamadan önce sunucunuza root yetkisi ile bağlandığınızdan emin olun. Öncelikle sistemde halihazırda bir Swap alanı olup olmadığını kontrol edelim:
  

free -h

• Komut çıktısında "Swap:" satırının karşısında 0B görüyorsanız, sunucunuzda henüz bir takas alanı tanımlanmamış demektir.
  
  
  

Adım Adım Swap Dosyası Oluşturma

Bu örnekte sistemimize 2 GB boyutunda bir Swap alanı ekleyeceğiz.

1. Swap Dosyasını Yaratma

• Swap dosyasını oluşturmak için `dd` komutunu kullanacağız. 2GB (2048MB) alan için blok boyutunu 1024 olarak ayarlayıp, sayımı 2097152 (2GB x 1024 x 1024 / 1024) olarak belirliyoruz.
  
  Aşağıdaki komutu uygulayın:
  dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1024 count=2097152
  

2. Dosya İzinlerini Ayarlama

• Oluşturulan dosyanın sadece root kullanıcısı tarafından okunup yazılabilmesi güvenlik açısından zorunludur. İzinleri şu komutlarla güncelleyin:
  
  chown root:root /swapfile
chmod 0600 /swapfile
  

3. Swap Alanını Formatlama ve Aktif Etme

• Dosyayı Linux takas alanı formatına çevirmek için:
  mkswap /swapfile
  
  Ardından bu alanı sistemi kapatana kadar aktif etmek için:
  swapon /swapfile
  

Swap Alanını Kalıcı Hale Getirme (fstab)

• Yukarıdaki işlemler sunucu yeniden başlatılana kadar geçerlidir. Sunucu restart atıldığında Swap alanının otomatik olarak devreye girmesi için /etc/fstab dosyasına ekleme yapmamız gerekir.
  

1. Dosyayı düzenlemek için açın: nano /etc/fstab
2. Dosyanın en alt satırına inin ve şu kodu yapıştırın:
   /swapfile swap swap defaults 0 0
3. CTRL + X, ardından Y ve Enter tuşlarına basarak kaydedip çıkın.

Performans Ayarı: Swappiness Değeri

Swappiness Nedir ve Kaç Olmalı?

• Swappiness, Linux çekirdeğinin RAM yerine ne sıklıkla Swap alanını kullanacağını belirleyen 0 ile 100 arasında bir değerdir. Varsayılan değer genellikle 60'tır. Ancak sunucu ortamlarında RAM'in sonuna kadar kullanılması performans için daha iyidir.
  
  Bu değeri 10'a düşürmek, sistemin RAM doluluk oranı %90'a ulaşmadan Swap kullanmamasını sağlar.

Değeri Kalıcı Olarak Değiştirme

• Aşağıdaki dosyayı açın:
  nano /etc/sysctl.conf
• En alta şu satırı ekleyin:
  vm.swappiness=10
• Kaydedip çıktıktan sonra ayarları yüklemek için şu komutu girin:
  sysctl -p

Artık sunucunuzda optimize edilmiş, kalıcı bir Swap alanına sahipsiniz. İşlemleri doğrulamak için tekrar free -h komutunu kullanabilirsiniz.

Linux bellek yönetimi, takas alanı kapasite hesaplamaları ve gelişmiş yapılandırmalar hakkında daha fazla teknik detaya ulaşmak için Ubuntu'nun resmi Swap SSS (FAQ) dokümantasyonunu inceleyebilirsiniz.