Linux Ubuntu Swap Alanı Ekleme ve Yönetimi
Ubuntu ve diğer Linux sunucularda swap (takas) alanını adım adım oluşturun, kalıcı hale getirin ve swappiness değerini doğru ayarlayın.

Linux sunucularda performans optimizasyonunun en kritik adımlarından biri Swap (Takas) alanı yönetimidir. Özellikle RAM miktarının kısıtlı olduğu VDS veya VPS sunucularda swap, RAM kısa süreli dolduğunda süreçlerin "Out of Memory" (OOM) ile sonlandırılmasını geciktirir. Kalıcı RAM yetersizliğini çözmez; swap sürekli kullanılıyorsa daha fazla RAM'li bir pakete geçmek gerekir.
SWAP Alanı Nedir?
Swap alanı, fiziksel RAM belleğin tamamen dolduğu durumlarda, işletim sisteminin sabit disk üzerindeki bir bölümü "sanal bellek" olarak kullanmasına olanak tanıyan bir teknolojidir.
Veri akışının yoğun olduğu anlarda aktif olmayan veriler RAM'den Swap alanına taşınır, böylece aktif işlemler için RAM üzerinde yer açılır. Ancak unutulmamalıdır ki, disk okuma/yazma hızları RAM hızına göre çok daha düşüktür; bu nedenle Swap bir performans artırıcıdan ziyade, bir sistem sigortası olarak görülmelidir.
Kurulum Öncesi Hazırlık ve Kontrol
İşlemlere başlamadan önce sunucunuza root yetkisi ile bağlandığınızdan emin olun. Öncelikle sistemde halihazırda bir Swap alanı olup olmadığını kontrol edelim:
free -h
Komut çıktısında "Swap:" satırının karşısında 0B görüyorsanız, sunucunuzda henüz bir takas alanı tanımlanmamış demektir.
Ayrıntılı kontrol için şu komutu da çalıştırın:swapon --show
Çıktı boşsa swap yoktur. Listede /swapfile görünüyorsa aşağıdaki adımları uygulamayın: kullanımdaki dosyanın üzerine yazılır. Boyutunu değiştirmek istiyorsanız yazının sonundaki "Swap'ı büyütme veya kaldırma" bölümüne bakın. Farklı bir swap dosyası ekleyecekseniz başka bir ad kullanın (ör. /swapfile2).
Adım Adım Swap Dosyası Oluşturma
Bu örnekte sistemimize 2 GB boyutunda bir Swap alanı ekleyeceğiz.
1. Swap Dosyasını Yaratma
Swap dosyasını oluşturmak için dd komutunu kullanacağız. 2 GB alan için blok boyutunu 1 MB, blok sayısını 2048 olarak belirliyoruz. fallocate daha hızlıdır ama bazı dosya sistemlerinde oluşturduğu dosya swap olarak reddedilebilir; dd en taşınabilir yöntemdir. Btrfs kullanıyorsanız swap dosyası ek ayar gerektirir.
Aşağıdaki komutu uygulayın:dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048 status=progress
2. Dosya İzinlerini Ayarlama
Oluşturulan dosyanın sadece root kullanıcısı tarafından okunup yazılabilmesi güvenlik açısından zorunludur. İzinleri şu komutlarla güncelleyin:chown root:root /swapfilechmod 0600 /swapfile
3. Swap Alanını Formatlama ve Aktif Etme
Dosyayı Linux takas alanı formatına çevirmek için:mkswap /swapfile
Ardından bu alanı sistemi kapatana kadar aktif etmek için:swapon /swapfile
Swap Alanını Kalıcı Hale Getirme (fstab)
Yukarıdaki işlemler sunucu yeniden başlatılana kadar geçerlidir. Sunucu restart atıldığında Swap alanının otomatik olarak devreye girmesi için /etc/fstab dosyasına ekleme yapmamız gerekir.
- Önce dosyanın yedeğini alın:
cp /etc/fstab /etc/fstab.bak - Satırın daha önce eklenip eklenmediğini kontrol edin (çıktı boşsa devam edin):
grep swapfile /etc/fstab - Satırı dosyanın sonuna ekleyin:
echo '/swapfile none swap sw 0 0' | tee -a /etc/fstab - Yeniden başlatmadan önce test edin:
swapoff /swapfile && swapon -a && swapon --show
Hata alırsanızcp /etc/fstab.bak /etc/fstabile yedeğe dönün.
fstab'daki bir yazım hatası sunucunun açılışta acil kurtarma moduna düşmesine yol açabilir. Sunucu açılmazsa Febzen müşteri panelindeki VNC konsol ile bağlanıp /etc/fstab dosyasını yedekten geri alabilirsiniz.
Performans Ayarı: Swappiness Değeri
Swappiness Nedir ve Kaç Olmalı?
Swappiness, Linux çekirdeğinin RAM yerine ne sıklıkla Swap alanını kullanacağını belirleyen 0 ile 200 arasında bir değerdir (5.8 öncesi çekirdeklerde üst sınır 100'dü); varsayılan değer 60'tır.
Bu değeri 10'a düşürmek, çekirdeğin bellek baskısı oluşmadıkça swap yerine RAM'i tercih etmesini sağlar.
Değeri Kalıcı Olarak Değiştirme
- Ayarı
/etc/sysctl.d/altında ayrı bir dosyaya yazın:echo 'vm.swappiness=10' | tee /etc/sysctl.d/99-swappiness.conf - Ayarları yükleyin:
sysctl --system - Değeri kontrol edin:
cat /proc/sys/vm/swappiness
Debian 13'te systemd-sysctl artık /etc/sysctl.conf dosyasını okumaz; bu dosyaya yazılan ayar yeniden başlatmada uygulanmaz. /etc/sysctl.d/ yöntemi Ubuntu ve Debian'ın güncel sürümlerinde çalışır.
Artık sunucunuzda kalıcı bir swap alanı var. İşlemleri doğrulamak için tekrar free -h komutunu kullanabilirsiniz.
Swap'ı Büyütme veya Kaldırma
Kaldırmak için önce swapoff /swapfile ile devre dışı bırakın, /etc/fstab dosyasındaki satırı silin, ardından rm /swapfile ile dosyayı silin. Büyütmek için swapoff /swapfile sonrasında dosyayı yeni boyutla dd komutuyla yeniden oluşturun ve chmod, mkswap, swapon adımlarını tekrarlayın; fstab satırı aynı kalır.
Swap komutlarının tüm seçenekleri için Ubuntu'nun swapon kılavuz sayfasını, swappiness değerinin çekirdekteki tanımı için Linux çekirdeği vm.swappiness belgesini inceleyebilirsiniz.
Linux sunucunuz hazır. Febzen VPS ve VDS paketlerinde Ubuntu, Debian ve AlmaLinux gibi dağıtımlar siparişte seçilir, kurulum genellikle 5–15 dakika sürer ve root erişimi size verilir.


