DNS Nedir? DNS Kayıtları ve Nasıl Çalıştığı

DNS (Domain Name System, alan adı sistemi), ornekfirma.com.tr gibi alan adlarını bilgisayarların kullandığı IP adreslerine çeviren sistemdir. Tarayıcıya bir alan adı yazdığınızda DNS, o sitenin hangi sunucuda olduğunu bulur. Alan adınızın web sitesinin, e-postasının ve diğer servislerinin nereye gideceği DNS kayıtlarıyla belirlenir.

DNS ne işe yarar?

İnternetteki her sunucunun bir IP adresi vardır (ör. 203.0.113.10). İnsanlar bu sayıları hatırlamaz; alan adlarını hatırlar. DNS bu ikisini eşleştirir. Bu yüzden DNS'e sık sık "internetin telefon rehberi" denir.

DNS yalnız web sitesi için değildir. Aynı alan adının:

• web sitesinin hangi sunucuda olduğunu (A, AAAA, CNAME),
• e-postalarının hangi sunucuya gideceğini (MX),
• e-posta doğrulama ve alan adı sahipliği bilgilerini (TXT) DNS kayıtları belirler.

DNS nasıl çalışır?

ornekfirma.com.tr adresine girdiğinizde kısaca şunlar olur:

1. Bilgisayarınız önbelleğe bakar. Adres yakın zamanda sorulduysa cevap hazırdır.
2. Çözümleyiciye sorar. İnternet sağlayıcınızın ya da seçtiğiniz bir DNS sunucusunun (ör. 1.1.1.1, 8.8.8.8) çözümleyicisi cevabı arar.
3. Kök sunucular .tr uzantısından sorumlu sunucuları gösterir.
4. Uzantı (TLD) sunucuları ornekfirma.com.tr alan adının yetkili ad sunucularını (nameserver) gösterir.
5. Yetkili ad sunucusu asıl kaydı verir: "Bu alan adının IP adresi 203.0.113.10".
6. Tarayıcı bu IP adresindeki sunucuya bağlanır.

Bu zincir milisaniyeler içinde tamamlanır ve cevap bir süre önbellekte tutulur.

DNS kayıt türleri

A kaydı

Web sitenizi bir sunucuya bağlamanın en temel yoludur. Sunucunuzun IP adresini A kaydına yazarsınız. Kendi sunucunuzun genel IP adresini öğrenmek için: IP adresim. Alan adı, hosting ve kurulum adımlarının tamamı: Web sitesi nasıl kurulur?

CNAME kaydı

Bir alt alan adını başka bir ada yönlendirir. En sık kullanımı www alt alan adını ana alan adına yönlendirmektir. Kural: CNAME olan bir adda başka kayıt bulunamaz; bu yüzden alan adının kendisine (kök) CNAME yazılmaz. cPanel'de alt alan adı oluşturmak için: cPanel subdomain ekleme

MX kaydı

E-postanın adresidir. Birden çok MX kaydı varsa en düşük öncelik numarası önce denenir. Kurumsal e-postaya geçerken MX kayıtları yeni e-posta sunucusunu göstermelidir.

TXT kaydı

E-postalarınızın spam'e düşmemesi için gereken SPF, DKIM ve DMARC kayıtları TXT olarak eklenir. Kurulumu: SPF, DKIM ve DMARC nedir?. Google Search Console gibi servisler alan adı sahipliğini de TXT kaydıyla doğrular.

PTR (ters DNS) kaydı

IP adresinden alan adına gider; özellikle e-posta sunucularında önemlidir. PTR kaydı alan adı panelinde değil, IP adresinin sahibi olan sunucu sağlayıcısında tanımlanır. Ayrıntı: rDNS (PTR) kaydı nedir?. Febzen'de rDNS kaydı müşteri panelinden düzenlenir.

Nameserver nedir, nasıl değiştirilir?

Nameserver (ad sunucusu), alan adınızın DNS kayıtlarının tutulduğu sunucudur. Alan adını aldığınız firmada nameserver bilgisini değiştirerek DNS yönetimini başka bir yere taşıyabilirsiniz; örneğin hosting firmanıza ya da Cloudflare'a.

İki yol vardır:

• Nameserver'ı değiştirmek: Bütün DNS yönetimi yeni yere geçer. Hosting firmanız kayıtları sizin yerinize hazırlar.
• Nameserver'ı değiştirmeden kayıt eklemek: Alan adı panelinizde yalnız A ve MX gibi kayıtları düzenlersiniz. Web sitesi ve e-posta farklı yerlerde olacaksa bu yol daha esnektir.

Dikkat: Nameserver'ı değiştirdiğinizde eski paneldeki kayıtlar artık kullanılmaz. Değiştirmeden önce özellikle MX ve TXT kayıtlarınızı yeni tarafa ekleyin; yoksa e-postalarınız gelmeyebilir.

DNS değişikliği ne kadar sürer?

Kayıt değişiklikleri genellikle birkaç dakika ile birkaç saat içinde yayılır. Süreyi kaydın TTL (Time To Live) değeri belirler: çözümleyiciler cevabı TTL süresi boyunca önbellekte tutar. TTL 3600 ise eski cevap bir saate kadar görülebilir.

Nameserver değişikliklerinde uzantı sunucularının önbelleği de devreye girdiği için yayılma daha uzun sürebilir.

İpucu: Planlı bir taşımadan bir gün önce ilgili kaydın TTL'ini 300 saniyeye düşürün. Geçiş günü değişiklik çok daha hızlı yayılır; taşıma bitince TTL'i eski değerine alın.

DNS kaydı nasıl sorgulanır?

Windows'ta Komut İstemi ya da PowerShell'de:

nslookup ornekfirma.com.tr
nslookup -type=mx ornekfirma.com.tr

Mac ve Linux'ta:

dig ornekfirma.com.tr A
dig ornekfirma.com.tr MX +short

Yaptığınız değişikliğin yayılıp yayılmadığını görmek için farklı bir çözümleyiciye sorabilirsiniz: nslookup ornekfirma.com.tr 1.1.1.1.

Sık karşılaşılan DNS sorunları

Sık sorulan sorular

DNS nedir?

DNS (Domain Name System), alan adlarını sunucuların IP adreslerine çeviren sistemdir. Bir alan adının web sitesinin ve e-postasının nereye gideceği DNS kayıtlarıyla belirlenir.

A kaydı ile CNAME kaydı arasındaki fark nedir?

A kaydı bir adı doğrudan IP adresine bağlar. CNAME kaydı bir adı başka bir ada yönlendirir; IP adresi o addan alınır. Alan adının kendisine (kök) CNAME yazılmaz.

MX kaydı nedir?

MX kaydı, alan adına gönderilen e-postaların hangi e-posta sunucusuna teslim edileceğini belirtir. Birden çok MX kaydında öncelik numarası düşük olan önce denenir.

Nameserver nedir?

Nameserver (ad sunucusu), alan adının DNS kayıtlarının tutulduğu ve sorulara cevap verdiği sunucudur. Alan adını aldığınız firmanın panelinden değiştirilir.

DNS değişikliği ne kadar sürer?

Kayıt değişiklikleri genellikle birkaç dakika ile birkaç saat içinde yayılır; süre kaydın TTL değerine bağlıdır. Nameserver değişiklikleri daha uzun sürebilir.

DNS önbelleği nasıl temizlenir?

Windows'ta Komut İstemi'nde ipconfig /flushdns komutuyla temizlenir. Tarayıcı ve modem de kendi önbelleğini tutabilir; gerekirse tarayıcıyı ve modemi yeniden başlatın.