RAID Hesaplama Aracı

Disklerde RAID Nedir? RAID Uygulanmış Disklerin Açıklaması

• Veri depolama dünyasında, tek bir diske güvenmek hem performans hem de güvenlik açısından büyük riskler taşır. İşte bu noktada devreye giren RAID teknolojisi, modern sunucu ve depolama sistemlerinin belkemiğini oluşturur. Yukarıdaki aracımızla teknik hesaplamaları yaptınız; şimdi bu teknolojinin derinliklerine inelim.

RAID Nedir? (Temel Tanım)

RAID, İngilizce "Redundant Array of Independent Disks" (Bağımsız Disklerin Artıklıklı Dizisi) ifadesinin kısaltmasıdır. En basit tanımıyla; birden fazla fiziksel sabit diski (HDD veya SSD) bir araya getirerek, işletim sistemine tek ve büyük bir mantıksal sürücü gibi gösterme teknolojisidir.

Bu birleştirme işlemi rastgele yapılmaz. Seçilen RAID seviyesine (RAID Level) göre veriler disklere belirli bir algoritmayla dağıtılır. Bu dağıtımın amacı ya hızı artırmak, ya veriyi korumak ya da her ikisini birden sağlamaktır.

RAID Neden Kullanılmalıdır? Sağladığı Avantajlar

Bir sunucuda veya profesyonel iş istasyonunda tek bir disk kullanmak, tüm yumurtaları aynı sepete koymak gibidir. Disk bozulduğunda her şey durur. RAID kullanımı temel olarak üç ana sorunu çözer:

1. Veri Güvenliği ve Süreklilik (Redundancy)

• Diskler mekanik veya elektronik cihazlardır ve her an bozulabilirler. RAID (özellikle 1, 5, 6, 10 seviyleri), verilerinizin kopyasını veya kurtarma kodlarını (Parity) farklı disklere yazar.
• Sonuç: Kümenizdeki bir disk fiziksel olarak yansa bile sunucunuz kapanmaz, veri kaybı yaşanmaz ve sistem çalışmaya devam eder. Arızalı diski çıkarıp yenisini taktığınızda sistem kendini onarır.

2. Performans Artışı (Hız)

• Tek bir diskin okuma/yazma hızı fiziksel limitlerle sınırlıdır. RAID (özellikle 0 ve 10), bir veriyi parçalara bölerek aynı anda birden fazla diske yazar (Striping).
• Sonuç: 4 diskli bir RAID 0 yapısında teorik olarak tek diskin 4 katı okuma/yazma hızına ulaşabilirsiniz. Bu, veritabanı ve video işleme gibi yoğun G/Ç (I/O) gerektiren işlerde muazzam bir fark yaratır.

3. Kapasite Birleştirme

• Elinizde 4 adet 2TB disk varsa, bunları ayrı ayrı C:, D:, E:, F: sürücüleri olarak kullanmak yerine, RAID ile birleştirip tek parça 8TB (RAID 0 için) veya 6TB (RAID 5 için) bir alan olarak yönetmek çok daha verimlidir.

Hangi Sunucularda RAID Kullanılabilir?

RAID teknolojisi, veri kritikliğinin olduğu hemen hemen her yerde karşımıza çıkar:

• Fiziksel Sunucular (Dedicated Servers): Kurumsal firmaların kendi bünyelerinde barındırdıkları fiziksel sunucu cihazlarında standarttır.
• VDS / VPS Sanal Sunucular: Febzen gibi kaliteli servis sağlayıcılar, sanal sunucuların barındığı ana makinelerde (Node) mutlaka kurumsal sınıf RAID kartları (genellikle RAID 10 veya RAID 60) kullanır. Siz fark etmeseniz de verileriniz arka planda RAID güvencesindedir.
• NAS Cihazları (Ağa Bağlı Depolama): Ofislerde kullanılan Synology, QNAP gibi dosya sunucularının temel çalışma prensibi RAID üzerine kuruludur.
• Sunucu Barındırma (Colocation): Kendi donanımına sahip olan kullanıcılar için sunucu barındırma hizmetimizde, RAID kontrol kartlarınızın konfigürasyonunu dilediğiniz gibi yönetebilir ve veri merkezinde bulunan kabinimizde yüksek uptime garantisiyle barındırabilirsiniz.

Popüler RAID Seviyeleri ve Detaylı Analiz

RAID 0 (Striping - Şeritleme)

• Nasıl Çalışır: Veriyi en küçük parçalara böler ve eldeki tüm disklere sırayla dağıtır. En az 2 disk gerekir.
• Artısı: Maksimum hız ve %100 kapasite kullanımı. Kayıp alan yoktur.
• Eksisi: Güvenlik SIFIRDIR. 10 diskli bir yapıda tek bir disk bile bozulsa, tüm veriler (diğer 9 diskteki parçalar anlamsızlaşacağı için) çöp olur.
• Kullanım Alanı: Geçici verilerin işlendiği (örneğin video render alınan) "scratch" diskler. Asla önemli veri saklanmamalıdır.

RAID 1 (Mirroring - Aynalama)

• Nasıl Çalışır: Genellikle 2 disk ile yapılır. Bir diske yazılan her veri, anlık olarak diğer diske de kopyalanır. Diskler birbirinin birebir aynasıdır.
• Artısı: Çok yüksek güvenlik. Bir disk çökse bile sistem kesintisiz çalışır. Okuma hızı yüksektir (iki diskten aynı anda okuyabilir).
• Eksisi: Kapasite maliyeti en yüksek olandır. Toplam disk alanının %50'si güvenlik için feda edilir. 2 adet 4TB disk, size sadece 4TB alan sunar.
• Kullanım Alanı: İşletim sisteminin kurulu olduğu diskler, muhasebe veritabanları gibi küçük ama kritik veriler.

RAID 5 (Distributed Parity - Dağıtık Eşlik)

• Nasıl Çalışır: En az 3 disk gerekir. Veriler disklere dağıtılırken, bir diskin bozulması durumunda veriyi kurtarmaya yarayan "Parity" (eşlik) bilgisi de hesaplanarak tüm disklere yayılır.
• Artısı: Maliyet ve güvenlik dengesi en iyi olandır. Sadece 1 disk kapasitesi kadar alan kaybedilir (Disk sayısı ne olursa olsun). 1 disk bozulmasını tolere eder. Okuma hızı çok yüksektir.
• Eksisi: Yazma hızı, parity hesaplaması gerektiği için RAID 0 veya 10'a göre daha düşüktür. Disk bozulduğunda yeniden yapılanma (rebuild) süresi uzundur.
• Kullanım Alanı: Dosya sunucuları, web sunucuları, arşivleme sistemleri.

RAID 10 (RAID 1+0)

• Nasıl Çalışır: İç içe geçmiş bir yapıdır. Önce diskler ikili gruplar halinde aynalanır (RAID 1), sonra bu aynalanmış gruplar arasında veri şeritlenir (RAID 0). En az 4 disk gerekir.
• Artısı: RAID 0'ın hızını ve RAID 1'in güvenliğini aynı anda sunar. Çok yüksek performanslıdır ve her aynalı gruptan birer disk (toplamda disklerin yarısı) bozulsa bile çalışmaya devam edebilir.
• Eksisi: Maliyetlidir. Toplam kapasitenin %50'si güvenlik için kullanılır.
• Kullanım Alanı: Yüksek performans gerektiren veritabanı sunucuları (SQL, Oracle), yoğun sanallaştırma platformları.

RAID 50 ve RAID 60 (Kurumsal Seviye)

• RAID 50: En az 6 disk gerektirir. Birden fazla RAID 5 grubunun RAID 0 ile birleştirilmesidir. RAID 5'e göre yazma performansı daha yüksektir ve yeniden yapılandırma (rebuild) daha güvenlidir.
• RAID 60: En az 8 disk gerektirir. Birden fazla RAID 6 grubunun birleşimidir. İnanılmaz derecede güvenlidir; çok büyük arşivler ve kritik veri depolama üniteleri için kullanılır.

RAID Nasıl Yapılır? (Donanımsal vs. Yazılımsal)

RAID kurulumu iki temel şekilde gerçekleştirilir:

1. Donanımsal (Hardware) RAID: Sunucu üzerinde özel bir RAID kontrol kartı bulunur. Tüm işlemler bu kartın işlemcisi tarafından yapılır, sunucunun ana işlemcisi (CPU) yorulmaz. En performanslı ve güvenilir yöntemdir. İşletim sistemi kurulmadan önce kartın BIOS menüsünden yapılandırılır.
2. Yazılımsal (Software) RAID: Özel bir kart yoktur. RAID işlemleri işletim sistemi (Windows Disk Yönetimi veya Linux mdadm) tarafından yönetilir. İşlem yükü sunucu işlemcisine biner. Maliyeti düşüktür ancak performansı donanımsal RAID kadar yüksek değildir.

Önemli Uyarı: RAID Bir Yedekleme Değildir!
RAID sizi disk arızalarına karşı korur; ancak yanlışlıkla sildiğiniz dosyalara, fidye yazılımı (ransomware) saldırılarına veya sunucunun bulunduğu veri merkezinde çıkacak bir yangına karşı korumaz. Gerçek veri güvenliği için mutlaka harici bir ortama düzenli yedekleme (backup) yapmalısınız.

Farklı RAID seviyelerinin matematiksel performans farkları ve disk arıza olasılığı hesaplamaları hakkında daha fazla teknik dökümana Wikipedia RAID rehberinden ulaşabilirsiniz.